महाराष्ट्र शासनाच्या मदत व पुनर्वसन विभागाने 25 सप्टेंबर 2026 रोजी महत्त्वाचा निर्णय घेत राज्यात दुष्काळ जाहीर केला आहे. सन 2026 च्या खरीप हंगामात पावसाची तूट आणि इतर घटकांमुळे बाधित झालेल्या राज्यातील 265 तालुक्यांमध्ये Trigger-1 (प्रथम कळ) निकषानुसार दुष्काळी परिस्थिती असल्याचे स्पष्ट झाल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला.
खालील माहिती पण वाचा
पिक कर्ज फाईल 2026: SBI पीक कर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात? संपूर्ण माहिती
निर्णयामागील कारण
दुष्काळ व्यवस्थापन संहिता 2016 नुसार ठरलेल्या कार्यपद्धतीनुसार कृषी आयुक्तांनी 24 सप्टेंबर 2026 रोजी अहवाल सादर केला. जून ते सप्टेंबर या कालावधीतील पर्जन्यतूट व अन्य घटक विचारात घेऊन 265 तालुक्यांत Trigger-1 लागू झाल्याचे यातून समोर आले. याच अहवालाच्या आधारे शासनाने दुष्काळ जाहीर करण्याचा निर्णय घेतला.
पंचनामे तात्काळ सुरू करण्याचे आदेश
संबंधित तालुक्यांतील जिल्हाधिकाऱ्यांनी तात्काळ पंचनामे सुरू करावेत असे आदेश देण्यात आले आहेत. पिकांची सद्यस्थिती दाखवणारी छायाचित्रे व जीपीएस कोऑर्डिनेट्स गोळा करून पीक परिस्थितीचा अहवाल कृषी आयुक्तांमार्फत शासनाकडे सादर करावा लागेल.
जाहीर झालेल्या 12 सवलती
दुष्काळग्रस्त भागासाठी शासनाने पुढील उपाययोजना लागू केल्या आहेत:
- जमीन महसुलात सूट
- पीक कर्जाचे पुनर्गठन
- कर्जवसुलीस स्थगिती
- कृषी पंपांच्या वीजबिलात सूट (7.5 HP वरील पंपांना)
- परीक्षा शुल्कात माफी
- रोहयो कामांच्या निकषांत शिथिलता
- पिण्याच्या पाण्यासाठी टँकरचा वापर
- शेतीपंपांची वीजजोडणी खंडित न करणे
- अन्नधान्य तुटवडा टाळण्याची व्यवस्था
- जनावरांसाठी चारा उपलब्धता
- जलसंधारणाची कामे
- पाणी नियोजन
प्रत्यक्ष पीक नुकसान भरपाई मात्र स्वतंत्र शासन निर्णयाद्वारे नंतर जाहीर होणार आहे.
कोणत्या भागांना सर्वाधिक फटका?
265 तालुक्यांपैकी सर्वाधिक तालुके विदर्भ व मराठवाड्यात आहेत.
टीप: रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांमध्ये तुलनेने कमी तालुके बाधित आहेत.
पुढे काय?
आता जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत पंचनामे पूर्ण होऊन पीक नुकसानीचा तपशीलवार अहवाल तयार होईल. या अहवालावरून प्रत्यक्ष आर्थिक मदतीचा स्वतंत्र शासन निर्णय भविष्यात जारी होण्याची शक्यता आहे. तोपर्यंत जाहीर झालेल्या 12 सवलतींमुळे शेतकऱ्यांना तात्पुरता दिलासा मिळेल.
हा शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर संकेतांक 202609261117494941 अंतर्गत उपलब्ध आहे.
📄 अधिकृत शासन निर्णय (GR) पहा
राज्यात दुष्काळ जाहीर करण्यासंदर्भातील अधिकृत शासन निर्णय खाली पहा.
📥 अधिकृत GR पहामहाराष्ट्र शासनाने 25 सप्टेंबर 2026 रोजी मदत व पुनर्वसन विभागामार्फत खरीप हंगाम 2026 साठी राज्यात दुष्काळ जाहीर केला.
Trigger-1 (प्रथम कळ) निकषानुसार महाराष्ट्रातील एकूण 265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्यात आला आहे.
जमीन महसुलात सूट, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, कर्जवसुलीस स्थगिती, वीजबिलात सूट, परीक्षा शुल्क माफी यासह एकूण 12 सवलती जाहीर करण्यात आल्या आहेत.
शासन निर्णयासोबत जोडलेल्या परिशिष्ट-1 मध्ये जिल्हानिहाय व तालुकानिहाय संपूर्ण यादी दिली आहे, जी महाराष्ट्र शासनाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
पीक नुकसानीबाबतची प्रत्यक्ष आर्थिक मदत जिल्हाधिकाऱ्यांकडून पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर स्वतंत्र शासन निर्णयाद्वारे जाहीर केली जाईल.
यवतमाळ (16), नांदेड, नागपूर व अमरावती (प्रत्येकी 14) आणि अहिल्यानगर (14) या जिल्ह्यांत सर्वाधिक तालुके दुष्काळग्रस्त यादीत आहेत.
दादाराव गावंडे हे digitaldg.in चे संस्थापक असून 2018 पासून महाराष्ट्रातील सरकारी योजना, शेतकरी योजना, महिला योजना आणि बांधकाम कामगार विषयांवर माहितीपर लेखन करत आहेत. ते शासन निर्णय (GR) आणि अधिकृत माहितींवर आधारित अचूक व सोप्या भाषेत माहिती देण्यावर भर देतात. ग्रामीण भागातील नागरिकांपर्यंत सरकारी योजनांची योग्य माहिती पोहोचवणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे.
