बेबी केअर कीट योजना अंतर्गत मिळतो गर्भवती महिलांना लाभ; पहा योजनेची संपूर्ण माहिती

बेबी केअर कीट योजना संदर्भातील सविस्तर माहिती जाणून घेवूयात.

घरात नव्या पाहुण्याच्या आगमनाची चाहूल लागली की संपूर्ण कुटुंबाचा आनंद गगनात मावत नाही. पण बाळाच्या जन्मानंतरच्या पहिल्या काही दिवसांत योग्य काळजी घेणे हे तितकेच महत्त्वाचे असते. अनेक वेळा माहितीचा अभाव, आर्थिक अडचणी किंवा आरोग्य सुविधांपर्यंत वेळेवर पोहोचता न आल्यामुळे नवजात बालकांना गंभीर आरोग्य समस्यांना सामोरे जावे लागते.

याच पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाने बेबी केअर कीट योजना सुरू केली आहे. या योजनेद्वारे पात्र गर्भवती महिलांना नवजात बाळाच्या आरोग्यासाठी आवश्यक असलेले साहित्य पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून दिले जाते.

ही योजना केवळ भेटवस्तू देण्यापुरती मर्यादित नसून, माता आणि बालकाच्या सुरक्षित आरोग्याची हमी देण्याचा शासनाचा प्रयत्न आहे.

काय आहे बेबी केअर कीट योजना?

बेबी केअर कीट योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बाल विकास विभागामार्फत राबविण्यात येणारी महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेची अंमलबजावणी 26 जानेवारी 2019 पासून सुरू करण्यात आली.

योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना नवजात बाळासाठी आवश्यक असलेल्या 17 वस्तूंचे बेबी केअर किट दिले जाते. या किटची अंदाजे किंमत सुमारे ₹2,000 इतकी आहे.

खालील योजनेचा पण लाभ घ्या.

बियाणे संच योजना अर्ज सुरु | तूर, उडीद, मूग Seed Kit सोबत मिळेल जैविक खत आणि पिक माहिती पत्रिका

ही योजना सुरू करण्यामागे शासनाचा उद्देश काय?

एखाद्या राज्याची आरोग्य व्यवस्था किती सक्षम आहे याचे मोठे मोजमाप म्हणजे बालमृत्यू दर (Infant Mortality Rate – IMR).

आजही अनेक ग्रामीण आणि दुर्गम भागात खालील कारणांमुळे नवजात बालकांचा मृत्यू होण्याचे प्रमाण दिसून येते.

• आईला नवजात बाळाच्या काळजीबाबत अपुरी माहिती
• स्वच्छतेचा अभाव
• वैद्यकीय सुविधा दूर असणे
• संसर्गजन्य आजार
• थंडी किंवा कमी तापमानामुळे होणाऱ्या समस्या

या सर्व गोष्टी कमी करण्यासाठी शासनाने मोफत बेबी केअर किट देण्याचा निर्णय घेतला.

बेबी केअर कीटमध्ये कोणकोणत्या वस्तू मिळतात?

या किटमध्ये नवजात बाळाच्या दैनंदिन वापरासाठी आवश्यक अशा 17 वस्तू दिल्या जातात.

किटमध्ये समाविष्ट साहित्य

बाळाचे कपडे.

प्लास्टिक लंगोट.

बाळासाठी गादी.

टॉवेल.

इलेक्ट्रॉनिक थर्मामीटर.

बाळाला मालिश करण्यासाठी तेल.

मच्छरदाणी.

गरम ब्लँकेट.

प्लास्टिक चटई.

बेबी शॅम्पू.

खुळखुळा (खेळणे).

नेल कटर.

हातमोजे.

पायमोजे.

हँडवॉश लिक्विड.

आई किंवा बाळासाठी लोकरीचे कापड.

बॉडी वॉश लिक्विड.

याशिवाय हे सर्व साहित्य ठेवण्यासाठी मोठी बॅग देखील दिली जाते.

या संदर्भातील जी आर बघण्यासाठी खालील बटनावर क्लिक करा.

या वस्तूंचे महत्त्व काय?

या किटमधील प्रत्येक वस्तूचा समावेश वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या सूचनांनुसार करण्यात आला आहे.

उदाहरणार्थ—

• थर्मामीटर बाळाचे तापमान वेळेवर तपासण्यासाठी मदत करते.
• मच्छरदाणी डेंग्यू, मलेरिया यांसारख्या आजारांपासून संरक्षण करते.
• नेल कटर नखांमुळे होणारे ओरखडे आणि संसर्ग टाळतो.
• हँडवॉश वापरल्याने बाळाला हाताळताना संसर्गाचा धोका कमी होतो.
• ब्लँकेट व मोजे बाळाचे शरीर उबदार ठेवतात.

बेबी केअर कीट योजना कोणाला मिळते?

या योजनेचा लाभ मिळण्यासाठी काही अटी निश्चित करण्यात आल्या आहेत.

पात्रता

• लाभार्थी महिला महाराष्ट्रातील रहिवासी असावी.
• प्रसूती शासकीय रुग्णालय किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्रात झालेली असावी.
• योजना पहिल्या प्रसूतीसाठी लागू आहे.

काही अपवादात्मक परिस्थितीत खाजगी रुग्णालयातील प्रसूतीचा विचार संबंधित निकषांनुसार केला जाऊ शकतो.

अर्ज कुठे करायचा?

बेबी केअर कीट योजना लाभासाठी स्वतंत्र ऑनलाइन अर्ज करण्याची आवश्यकता नसते.

गरोदर महिलेने—

• गरोदरपणाच्या 9 व्या महिन्यात
• आपल्या परिसरातील अंगणवाडी सेविका
• किंवा अंगणवाडी केंद्रात

नोंदणी करणे आवश्यक आहे.

अर्ज प्रक्रिया

योजनेसाठी प्रक्रिया अतिशय सोपी आहे.

पहिला टप्पा

गरोदर महिलेची अंगणवाडीमध्ये नोंदणी.

दुसरा टप्पा

अंगणवाडी सेविका आवश्यक माहिती बाल विकास प्रकल्प कार्यालयाकडे पाठवते.

तिसरा टप्पा

प्रसूतीनंतर पात्रता तपासली जाते.

चौथा टप्पा लाभार्थी महिलेला बेबी केअर किट वितरित केले जाते

कीट कधी मिळते?

सामान्यतः—

• गरोदरपणाच्या नवव्या महिन्यात नोंदणी
• किंवा प्रसूतीनंतर 2 महिन्यांच्या आत नोंदणी करता येते.

अर्ज प्राप्त झाल्यानंतर साधारणतः 3 दिवसांच्या आत कीट उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.

अंगणवाडीची भूमिका का महत्त्वाची आहे?

या योजनेत अंगणवाडी सेविका सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

त्या—

• गर्भवती महिलांची नोंदणी करतात.
• लाभार्थ्यांची माहिती गोळा करतात.
• आवश्यक कागदपत्रांची पडताळणी करतात.
• बेबी केअर किट वितरणासाठी समन्वय साधतात.

महाराष्ट्राने ही योजना का सुरू केली?

आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू आणि तेलंगणा या राज्यांमध्ये अशाच प्रकारच्या नवजात बालक किट योजना यशस्वी ठरल्या.

त्या अनुभवाच्या आधारे महाराष्ट्र शासनानेही ही योजना सुरू केली.

दरवर्षी महाराष्ट्रात जवळपास 20 लाख प्रसूती होतात. यातील मोठा हिस्सा ग्रामीण व आदिवासी भागातील असल्यामुळे अशा कुटुंबांपर्यंत आरोग्य सुविधा पोहोचवणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

बेबी केअर कीट योजना का महत्त्वाची आहे?

ही योजना केवळ साहित्य वाटपापुरती मर्यादित नाही.

तर ती—

• नवजात बालकांचे आरोग्य सुधारते.
• संसर्गजन्य आजारांपासून संरक्षण करते.
• स्वच्छतेच्या सवयी रुजवते.
• मातांना बालसंगोपनाबाबत जागरूक करते.
• बालमृत्यू दर कमी करण्यासाठी मदत करते.

लेखाचा सारांश

• बेबी केअर कीट योजना ही महाराष्ट्र शासनाची अत्यंत उपयुक्त आणि समाजाभिमुख योजना आहे. नवजात बालकाला आयुष्याची सुरुवात सुरक्षित, स्वच्छ आणि आरोग्यदायी वातावरणात मिळावी, यासाठी या योजनेची संकल्पना करण्यात आली आहे.
• जर आपल्या कुटुंबात किंवा परिसरात एखादी गर्भवती महिला असेल, तर तिला या योजनेची माहिती नक्की द्या. अनेकदा सरकारी योजना माहितीअभावी वंचित राहतात. योग्य वेळी माहिती मिळाली, तर एका नवजात बालकाच्या निरोगी भविष्यासाठी ती मोठी मदत ठरू शकते.