Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra: पात्रता, निवड प्रक्रिया, मानधन आणि संपूर्ण माहिती

महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra अंतर्गत नवीन शेतकरी मित्रांची निवड करण्यासाठी सुधारित मार्गदर्शक सूचना जाहीर केल्या आहेत. कृषी आयुक्तालय, पुणे यांच्या शिफारशीनुसार आणि सचिव (कृषी) यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या आढावा बैठकीनंतर या सूचनांना मान्यता देण्यात आली असून, आत्मा (कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा) योजनेअंतर्गत सन २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी राज्यभरात मोठ्या प्रमाणावर शेतकरी मित्रांची भरती केली जाणार आहे. ग्रामीण भागातील तरुण, प्रयोगशील आणि सुशिक्षित शेतकऱ्यांसाठी ही एक उत्तम संधी असून, या लेखात आपण Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra संदर्भातील पात्रता, निवड प्रक्रिया, कर्तव्ये, मानधन आणि मूल्यमापन पद्धती याबाबत सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.

खालील माहिती पण वाचा

सरकारने केली नवीन योजना सुरु राणी दुर्गावती योजना अंतर्गत महिलांना मिळणार 100 टक्के अनुदान

Shetkari Mitra योजना म्हणजे काय?

आत्मा योजनेअंतर्गत कृषी विस्तार यंत्रणा आणि गावपातळीवरील शेतकरी यांच्यामध्ये महत्त्वाचा दुवा म्हणून काम करण्यासाठी “शेतकरी मित्र” ही संकल्पना राबवली जाते. शेतकरी मित्र हा कृषी विभाग, आत्मा यंत्रणा आणि गावातील शेतकरी यांच्यातील संवाद सुलभ करणारा घटक असतो. नवीन तंत्रज्ञानाचा प्रसार, शेतीशाळांचे आयोजन, शेतकरी गटांची स्थापना आणि विविध योजनांची माहिती गावपातळीवर पोहोचवणे ही त्याची मुख्य जबाबदारी असते. त्यामुळे Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra ही प्रक्रिया राज्यातील कृषी विस्तार कार्यास बळकटी देण्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.

शेतकरी मित्र निवडीसाठी आवश्यक पात्रता निकष

शेतकरी मित्र पदासाठी अर्ज करण्यापूर्वी उमेदवाराने खालील किमान पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

• उमेदवाराचे वय किमान २५ वर्षे आणि कमाल ६० वर्षे असावे.
• उमेदवार संबंधित सहायक कृषी अधिकाऱ्यांच्या कार्यक्षेत्रातील गावातील रहिवासी व शेतकरी असणे आवश्यक आहे.
• उमेदवारावर कोणत्याही प्रकारचा गुन्हा दाखल झालेला नसावा.
• शैक्षणिक पात्रता किमान बारावी उत्तीर्ण असणे बंधनकारक आहे.
• उमेदवाराकडे सोशल मीडिया हाताळण्याचे किमान कौशल्य असणे आवश्यक आहे.
• निवड झाल्यानंतर शेतकरी मित्राने दररोज किमान २ तास कृषी विभागाचे काम करणे अपेक्षित आहे.
• शेती हा शेतकरी मित्राचा दुय्यम व्यवसाय नसावा; मानधन हे उपजीविकेचे साधन म्हणून पाहू नये असा स्पष्ट दृष्टिकोन असावा.

याशिवाय, आवड असलेला, नावीन्यपूर्ण प्रयोग करणारा, नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारणारा आणि इतर शेतकऱ्यांना सोबत घेऊन काम करण्याची क्षमता असलेला उमेदवारच शेतकरी मित्र म्हणून निवडला जातो.

खालील योजनेचा पण लाभ घ्या

पीएम विश्वकर्मा योजनेचा अर्ज मंजूर झाला का असे तपासा pm vishwkarma scheme status check online

Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra निवड प्रक्रिया

शेतकरी मित्र निवडीची प्रक्रिया पारदर्शक पद्धतीने राबवली जाते. या प्रक्रियेतील महत्त्वाचे टप्पे पुढीलप्रमाणे आहेत:

१. महिलांसाठी ३० टक्के आरक्षण

तालुक्यात निवड करावयाच्या एकूण शेतकरी मित्रांपैकी ३० टक्के जागा महिलांसाठी राखीव ठेवणे बंधनकारक आहे. हे प्रमाण साध्य करण्यासाठी तालुका कृषी अधिकारी लॉटरी पद्धतीने ३० टक्के गावे केवळ महिलांसाठी राखीव करतात.

२. जाहिरात व प्रसिद्धी

सहायक कृषी अधिकारी आपल्या कार्यक्षेत्रातील ग्रामपंचायतीच्या सूचना फलकावर व अन्य माध्यमातून शेतकरी मित्र निवडीबाबत जाहिरात प्रसिद्ध करतात. यामध्ये शेतकरी मित्राची सेवा ही मानधनतत्त्वावर असून कायमस्वरूपी नोकरीचा दावा करता येणार नाही, याचा स्पष्ट उल्लेख असतो.

अर्ज सादरीकरण

इच्छुक उमेदवारांनी आपले अर्ज संबंधित गावातील ग्राम कृषी विकास समितीकडे (GKVS) सादर करावे लागतात. ज्या गावांमध्ये अद्याप ही समिती स्थापन झालेली नाही, तेथे प्रथम समिती स्थापन करून पुढील कार्यवाही केली जाते.

४. शैक्षणिक अर्हतेनुसार गुणवत्ता यादी

प्राप्त अर्जांमधून खालील प्राधान्यक्रमानुसार सर्वाधिक शिक्षण असलेल्या उमेदवाराची निवड केली जाते:

1. पदव्युत्तर पदवीधारक
2. पदवीधारक
3. पदविकाधारक
4. बारावी उत्तीर्ण

दोन किंवा अधिक उमेदवारांची शैक्षणिक अर्हता समान असल्यास, त्या परीक्षेत सर्वाधिक गुण मिळवलेल्या उमेदवाराची निवड केली जाते.

५. अंतिम निवड

ग्राम कृषी विकास समितीच्या ठरावाद्वारे सर्वानुमते शेतकरी मित्राची निवड अंतिम केली जाते आणि याबाबतची संपूर्ण माहिती ग्रामसभेत ठेवली जाते. निवड प्रक्रिया पारदर्शक ठेवण्यासाठी प्राप्त अर्ज, गुणवत्ता यादी व निकष ग्रामपंचायतीच्या सूचना फलकावर प्रसिद्ध केले जातात.

तालुक्यात प्रत्येक मंजूर सहायक कृषी अधिकारी पदासाठी एक शेतकरी मित्र या पद्धतीने निवड केली जाते आणि ही निवड दोन वर्षांच्या कालावधीसाठी असते. एकदा निवड झालेल्या व्यक्तीला पुन्हा शेतकरी मित्र म्हणून निवडता येत नाही.

शेतकरी मित्रांची कर्तव्ये व जबाबदाऱ्या

शेतकरी मित्रांनी स्वयंप्रेरित सेवाभावी वृत्तीने आपल्या कार्यक्षेत्रात काम करणे अपेक्षित आहे. त्यांची प्रमुख कामे खालीलप्रमाणे आहेत:

• गावामध्ये महिला/पुरुष शेतकरी गट (FIG), पीकनिहाय शेतकरी गट (CIG) व महिला अन्न सुरक्षा गट (FSG) तयार करून त्यांची क्षमता बांधणी, मूल्यमापन व सर्वेक्षण करण्यास सहाय्य करणे.
• नैसर्गिक शेती व आत्मा योजनेअंतर्गत शेतीशाळेसाठी लाभार्थी निवड करणे आणि शेतीशाळेच्या सर्व वर्गांना उपस्थित राहणे.
• ग्रामसभेत सहभाग घेऊन कृषी व संलग्न विभागांच्या योजनांची माहिती देणे.
• नैसर्गिक शेती योजनेचा प्रसार करणे तसेच प्रसारमाध्यमांच्या मदतीने कृषी तंत्रज्ञानाची माहिती पोहोचवणे.
• तालुका कृषी अधिकाऱ्यांनी बोलावलेल्या बैठकांना उपस्थित राहणे.
• आत्मा अंतर्गत प्रात्यक्षिकांच्या तुलनात्मक नोंदी ठेवणे.
• गावात आयोजित शेतकरी प्रशिक्षणासाठी पूर्वतयारी करणे.
• कृषी विभागाच्या विविध योजना, मोहिमा व डिजिटल शेतीशाळांचा प्रचार-प्रसिद्धी करणे.
• आपल्या कार्यक्षेत्रात शेतकरी सुविधा केंद्र स्थापन करणे.

Shetkari Mitra मानधन व सेवा शर्ती

Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra अंतर्गत निवड झालेल्या शेतकरी मित्रांना दरमहा ₹१,५०० याप्रमाणे वार्षिक ₹१८,००० इतके मानधन दिले जाते. याव्यतिरिक्त कोणताही अतिरिक्त निधी, प्रवास भत्ता किंवा इतर भत्ते देय राहणार नाहीत. मानधनाचे वितरण SNA Spark प्रणालीद्वारे केले जाते; कोणत्याही परिस्थितीत रोखीने मानधन दिले जात नाही.

शेतकरी मित्रांना दर तीन महिन्यांनी आपल्या कामाचा अहवाल विहित नमुन्यात सहायक कृषी अधिकाऱ्यांच्या शिफारशीसह तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाकडे सादर करावा लागतो. या अहवालाची पडताळणी केल्यानंतरच मानधन अदा केले जाते. वर्षभरातील मानधन चार टप्प्यांत (त्रैमासिक) दिले जाते.

कार्यक्षमतेचे वार्षिक मूल्यमापन

शेतकरी मित्रांची निवड दोन वर्षांसाठी असली, तरी पहिल्या एक वर्षाचा कालावधी पूर्ण झाल्यानंतर स्वयं-मूल्यमापन अहवाल सादर करणे बंधनकारक आहे. या मूल्यमापनात दोन भाग असतात:

• भाग अ (तांत्रिक बाबी – १०० गुण): शेतीशाळा वर्गांचे आयोजन व उपस्थिती, गट स्थापना, गट सर्वेक्षण आणि ग्रामसभेतील उपस्थिती या आधारे टक्केवारीनुसार गुण दिले जातात.
• भाग ब (नावीन्यपूर्ण/उल्लेखनीय कामगिरी – २५ गुण): वर्षभरात केलेल्या विशेष उपक्रमांचे मूल्यमापन.

एकूण १२५ गुणांपैकी ज्या शेतकरी मित्रांना ७५ किंवा त्यापेक्षा अधिक गुण मिळतील, त्यांचीच सेवा पुढील एक वर्षासाठी सुरू राहील. गैरवर्तन, गुन्हा दाखल होणे किंवा नादार घोषित होणे अशा प्रकरणांमध्ये ग्राम कृषी विकास समितीच्या ठरावानुसार तात्काळ पदावरून काढून टाकले जाते.

जिल्हानिहाय शेतकरी मित्र निवडीचे लक्षांक

राज्यभरात एकूण ११,५८७ शेतकरी मित्रांची निवड करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. विभागनिहाय ठळक आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे:

यामध्ये पुणे विभाग (सोलापूर, पुणे, अहिल्यानगर) आणि अमरावती विभाग (अमरावती, यवतमाळ, बुलढाणा) यांचा वाटा सर्वाधिक आहे, त्यामुळे या भागातील शेतकऱ्यांसाठी Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra ही सुवर्णसंधी ठरू शकते.

अर्ज कसा करावा?

इच्छुक उमेदवारांनी खालील पद्धतीने अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी:

1. आपल्या गावातील ग्राम कृषी विकास समिती (GKVS) कार्यरत आहे का, याची खात्री करावी.
2. संबंधित सहायक कृषी अधिकारी कार्यालयाशी किंवा ग्रामपंचायत कार्यालयाशी संपर्क साधून जाहिरातीची माहिती घ्यावी.
3. विहित नमुन्यातील अर्ज शैक्षणिक कागदपत्रे, वयाचा दाखला व रहिवासी पुराव्यासह सादर करावा.
4. निवड झाल्यास रुजू होण्यापूर्वी बंधपत्र (प्रपत्र ५) लिहून द्यावे लागते.

लेखाचा सारांश

Shetkari Mitra Bharti 2026 Maharashtra ही ग्रामीण भागातील शिक्षित व प्रयोगशील तरुण-तरुणींसाठी शेती क्षेत्रात योगदान देण्याची आणि कृषी विस्तार कार्यात सक्रिय सहभाग घेण्याची संधी आहे. आत्मा योजनेअंतर्गत ही निवड पूर्णपणे पारदर्शक पद्धतीने, ग्राम कृषी विकास समितीच्या माध्यमातून केली जाते. पात्रता निकष, निवड प्रक्रिया आणि जबाबदाऱ्या समजून घेऊन इच्छुक उमेदवारांनी वेळेत अर्ज सादर करावा. अधिक व अद्ययावत माहितीसाठी संबंधित तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय किंवा जिल्हा आत्मा कार्यालयाशी संपर्क साधावा.

(टीप: वरील माहिती कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन यांच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांवर आधारित आहे. अंतिम व अधिकृत निर्णयासाठी संबंधित शासकीय अधिसूचना पाहावी.)